Impulsproject trage wegen en ecologie
Dit project omvat het documenteren van 15 jaar geslaagde terreinrealisaties in Oost-Vlaanderen met een focus op natuurtechnische inrichting van trage wegen. In samenwerking met de Oost-Vlaamse terreinpartners, actief in het tragewegenbeleid, stelde Trage Wegen een praktische gids samen met beste praktijken voor lokale besturen. De gids werd voorgesteld tijdens de Collegawerkgroep Trage Wegen om kennis te delen en lokale besturen te ondersteunen bij het bevorderen van duurzaamheid en toegankelijkheid van trage wegen.
Op het terrein onderzochten we heel wat Oost-Vlaamse wegjes op hun ecologische waarde
Praktische gids en meer
De praktische gids is een breed overzicht van ecologische maatregelen langs trage wegen. Er worden aanbevelingen gedaan voor ingrepen op 5 sporen: de bermvegetatie, het watersysteem, het materiaalgebruik, beheermaatregelen en gepaste verlichting. Het is echter geen limitatieve opsomming van wat mogelijk is en omvat ook niet alle specifieke situaties. In hoofdstuk 8 Inspiratie en naslagdocumenten wordt daarom doorverwezen naar aanvullende informatie en ook deze webpagina zal stelselmatig aangevuld worden met interessante documenten die kunnen helpen bij het verwezenlijken van bloeiende corridors voor mens en natuur.
> Download het boek: Praktische gids - Ecologische versterking langs trage wegen
Voorbeeldbestekken verharding
- In situ recyclage van de Kalkenvaartweg (Kalken)
De Kalkenvaartweg was in 2020 in zeer slechte staat en bovendien was er overlast door sluipverkeer. Bij de heraanleg in opdracht van het Agentschap Natuur en Bos werd het beton ter plaatse gebroken en verwerkt tot fundering (foto's via deze link). Daarbovenop kwam een toplaag van gewalst porfiersplit. De weg werd bovendien met behulp van een tractorsluis afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. De prijzen van dit project uit 2020 weerspiegelen de huidige situatie niet meer, maar vooral de technische bepalingen te vinden in deel C van dit ontwerp van het bestek zijn een zeer goede inspiratie voor de heraanleg via in situ recyclage.
- Aanleg halfverharding Waaitjesstraat (Lebbeke)
Door intensief landbouwverkeer was de Waaitjesstraat vaak te slecht toegankelijk voor de vele fietsers en wandelaars die de weg gebruiken. In 2024 werd de weg, samen met de aanpalende buurtweg, daarom onder handen genomen om ze aan het gebruik aan te passen. Op het grootste deel van de weg werd een nieuwe halfverharding met een toplaag van kalksteen- en porfirietsteenslag aangebracht. Over een afstand van 200m koos het gemeentebestuur echter om de originele kasseiverharding te herstellen om het karakter van de oude heirbaan in ere te houden. Een situatieschets en voor- en nafoto's vind je hier en meer details over de gebruikte materialen en methodes zijn te vinden in de technische bepalingen (deel III) en bijlage C van het bestek.
Voordelen voor de landbouw
Tijdens de collegawerkgroep kwam naar boven dat plaatsgebrek een obstakel is voor het nemen van de voorgestelde maatregelen zoals een brede heg, ruigtestrook of glooiende oeverwand. Alternatieve manieren zoals een samenwerking met landbouwers (bv. via beheerovereenkomsten) of het in gebruik nemen van de eigenlijke wegbreedte die doorheen de jaren ingenomen is bieden daar oplossingen. Echter blijkt dat lokale besturen dergelijke onderhandelingen liever uit de weg gaan of gesprekken met landbouwers soms vastlopen.
Goede open communicatie is nochtans essentieel en kan ervoor zorgen dat zowel de weggebruiker als de landbouwer voordelen geniet van een natuurvriendelijke inrichting van de weg. Zowel bloemenstroken, als houtkanten en goed ingerichte grachten dragen bij aan erosiebestrijding, biologische bestrijding, schaduw voor het vee enz. Die voordelen voor de maatschappij, maar specifiek ook voor de landbouw, kunnen handvaten zijn voor constructieve gesprekken.