Trefdag Trage Wegen: nog even nagenieten

We startten de dag met een inkijk in de geschiedenis en in de plannen van de werkgroep Trage Wegen Zele, gebracht door Martin Berckmoes. Ze startten als padvinders voor het Regionaal Landschap Schelde-Durme in 2016, maar merkten daarna dat de adviesnota in de schuif bij de gemeente bleef liggen. In 2021 bliezen ze het thema trage wegen nieuw leven in: ze maakten een plan op voor de 73 buurtwegen in de gemeente dat werd goedgekeurd door de gemeenteraad. Herkenning was daarbij hun uitgangspunt. Het resultaat: een hele reeks naamborden. Ook Dirk De Mey, schepen van Trage Wegen, blikte terug op de lange geschiedenis van trage wegen in Zele. Van het prille begin in 1998 met de Kamershoekwegel tot de naambordjes die ook aangeven of een weg dood- dan wel doorlopend zijn.

Vervolgens gingen we in een panelgesprek op zoek naar het gedeeld belang van Trage Wegen en vijf van onze grootste lidorganisaties en medestanders: Jan Verbeuren van Grote Routepaden, Heidi De Smet van Pasar, Lieven Hostens van Wandelsport Vlaanderen, Piet Coussens van de Mountainbike Foundation, Stijn Van Bellegem van Natuurpunt en Rik Houthuys, voorzitter van Trage Wegen. De neuzen gingen al snel in dezelfde richting: de beperkte publieke ruimte waar we allemaal gebruik van willen maken, klimaat, respect voor elkaar. Of zoals Piet het prachtig verwoordde:

Geld en tijd zijn jammer genoeg maar al te vaak een rem om samen te werken. Maar toch zijn er kansen: vrijwilligers van GR kunnen ook Wegspotters zijn, we volgen elkaars werking via de bestuursorganen, de meeste bezoekers van de website van Natuurpunt zijn op zoek naar wandelroutes... Onze organisaties delen niet alleen belangen, maar ook vrijwilligers. Vaak zijn mensen die bij Trage Wegen actief zijn, ook geëngageerd bij Pasar, Wandelsport, Natuurpunt enz. We lopen niét achter één vlag. Wandelsport Vlaanderen heeft bijvoorbeeld een crowdfunding lopen voor de aanleg van een rolvriendelijk vlonderpad in een gebied van Natuurpunt. Een nieuwe trage weg, die ten goede komt van heel veel mensen. Want het effect van bewegen in de natuur op de gezondheid is groot. Alweer een reden waarom de uitbouw van het netwerk van trage wegen in het belang is van iedereen.

Dat is en blijft wel een werk van lange adem, waar veel sensibilisering voor nodig is. Er is zeker nog werk aan de winkel. Zo is het alvast erg jammer dat er vandaag geen landbouwerstem aanwezig is - hoewel ze wel werden uitgenodigd. Het panel stipt aan dat het een mooie doelstelling zou zijn om in elke gemeente in Vlaanderen een werkgroep Trage Wegen te hebben.

We moeten ook kritisch blijven voor onszelf. We zeggen graag dat trage wegen er voor iedereen zijn. Maar waar zijn de mensen met een beperking? Waar zijn de nieuwkomers of de mensen in armoede? Er is dus nog een heel wat werk aan de gedeelde tragewegenwinkel. Dat bleek ook uit de vragen uit het publiek.

Na het panelgesprek verdeelden we ons in vijf groepen: mensen konden kiezen uit vier uitwisselingssessies en de Algemene Vergadering voor de lidverenigingen. Van elke sessie vind je hieronder een kort verslagje.

De afgevaardigden van onze lidverenigingen keurden het financieel resultaat van 2025 en de begroting voor 2026 goed. Op de AV vond ook een bestuurshernieuwing plaats. Een stevige aflossing van de wacht: een aantal bestuurders ambieerden geen nieuwe bestuurstermijn meer én daarnaast werd het bestuur ook een stuk uitgebreid. De AV bedankte de huidige bestuurders hartelijk voor hun enthousiasme, motivatie en expertise waarmee ze de afgelopen jaren hun schouders onder onze vereniging zetten. De vergadering verwelkomde en aanvaardde een reeks nieuwe gezichten die hun kandidatuur als bestuurder stelden. De continuïteit is alvast verzekerd: naast de aantredende bestuurders, blijven enkele oude getrouwen de komende 3 jaar de kernmandaten uitoefenen: Rik Houthuys als voorzitter, Erik Grietens als ondervoorzitter en Marjolijn Claeys als secretaris-penningmeester. (Bekijk de volledige lijst van bestuurders op onze website). De aanwezigen namen tot slot met instemming het werkingsverslag van het afgelopen jaar door en loofden de medewerkers van Trage Wegen die deze mooie resultaten boekten.

Tijdens deze sessie stelden we het project Op Klinkende Wegen voor. Samen met VLAMO, de koepel van amateurorkesten, starten we deze zomer met de voorbereidingen voor dit project. Ook Vertelkunst.be en KU Leuven werken mee als partner.

Met Op Klinkende Wegen zetten we trage wegen in de kijker als plekken voor ontmoeting, beleving en cultuur. Samen met muziekverenigingen, werkgroepen trage wegen, erfgoedverenigingen, andere lokale verenigingen en bewoners verzamelen we verhalen die aan deze wegen verbonden zijn.

Vervolgens brengen we die verhalen tot leven voor een breed publiek op de Dag van de Trage Weg in 2027. Op één plek willen we dit ook al doen op de Dag van de Trage Weg dit jaar. Vertellers delen de lokale verhalen, terwijl plaatselijke orkesten voor de muzikale omkadering zorgen tijdens bijzondere optredens langs de trage wegen. Op een tiental locaties ontwikkelen we ook een wandelbrochure, zodat bezoekers de wandeling en de verhalen ook nadien kunnen beleven.

Tijdens de sessie brainstormden we over het project: hoe kunnen we dit praktisch organiseren? Op welke verhalen kunnen we ons richten? Wie betrekken we, en wat kunnen deze mensen of organisaties bijdragen? Met de input gaan we verder aan de slag, jullie horen hier nog van!

In deze sessie bekeken we de mogelijkheid/nood aan een regionale ondersteuning van onze lokale actiegroepen. De centrale vraag was hoe we (morele) steun dichter bij de mensen brengen.

Volgens de deelnemers is het belangrijker om onze kennis en methodieken beter en makkelijker te ontsluiten. Dat zou voor hen al een hele hulp zijn bij het helpen van geëngageerde medeburgers. Zo zou bijvoorbeeld een handige flyer/postkaart met verwijzing naar de eerder vermeldde tools al een hele hulp kunnen zijn.

Wel stelden we ons de vraag of er ook effectief nood is aan een regionale structuur en hoe we dat dan praktisch zouden kunnen aanpakken. De teneur was dat een structuur niet hoeft, dat is té rigide en de vrees dat er dan nog meer zal vergaderd worden. Wat wel interessant zou kunnen zijn is om per grondgebied van een regionaal landschap één of twee centrale aanspreekpunten te zoeken die voor de streek de rol van mentor zou kunnen opnemen.

In deze sessie gingen we met een twintigtal mensen verder op het elan van het panelgesprek. Onze groep bestond uit mensen met vele vrijwilligerspetjes: Wandelsport, Beweging.net, erfgoed, Pasar, Grote Routepaden, Fietsersbond, tragewegenwerkgroepen... Het ideale gezelschap om concreter na te denken over hoe we het thema 'trage wegen' meer kunnen laten doorstromen naar andere organisaties.

We dachten na over hoe we het maatschappelijk draagvlak voor trage wegen kunnen vergroten. Een mooi voorbeeld was een activiteit op de Dag van de Trage Weg die startte aan een lokale geitenboerderij. Door wandelaars en landbouwer dicht bij elkaar te brengen, zorg je voor een positieve ervaring, weg van de polarisatie. Verbinding was dan ook de rode draad in deze sessie. Met een positieve insteek en veel continuïteit (bijvoorbeeld een vast moment per maand) bereik je op den duur een steeds grotere groep die gevoelig worden voor trage wegen. Ook het Wegspotters-concept past in dat straatje. Op deze manieren kunnen we ons draagvlak vergroten en daardoor ook meer beweging creëren rond het democratisch recht van doorgang dat in het belang is van ons allemaal. We moeten nog meer zichtbaar maken wat burgers allemaal doen en nog meer samenwerken met de verschillende beleidsdomeinen binnen lokale besturen en landbouwers.

In deze sessie reikten we inspiratie en instrumenten aan waar werkgroepen concreet mee aan de slag kunnen gaan. De tools kwamen tijdens een interactief gesprek aan bod in 3 categorieën:

• sensibiliserend (fun) > bv. een verkiezing van het mooiste wegje in je buurt organiseren, een sneukelwandeling programmeren waarbij je je eigen snack onderweg kan plukken of een promopakket inzetten om het thema trage wegen meer zichtbaarheid te geven.
• actievoeren (doen) > bv. een actie Doorgang voor Iedereen opzetten of samen met kinderen op stap gaan met de burgemeester in het kader van de Week van de Mobiliteit.
• administratief (denken) > bv. openbare onderzoeken binnen je gemeente volgen of een verzoekschrift indienen.

Het engagement en enthousiasme van verschillende deelnemers was goed merkbaar: enerzijds door de interesse om bepaalde tools uit te proberen en anderzijds doordat bepaalde tools in het verleden al eens werden ingezet binnen de werking van bepaalde werkgroepen.

We laten de foto's van de mooie wandeling - mét Doorgang voor iedereen-actie - in Zele even voor zichzelf spreken.