Heemkunde Vlaanderen vzw

Ankerpunt voor de cultureel-erfgoedgemeenschap heemkunde in Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Koepel van heemkundige kringen.

www.heemkunde-vlaanderen.be

Sporen van betekenis: trage wegen vertellen hun verhaal

De culturele erfgoedwaarde van trage wegen blijkt al uit hun benaming, die een stuk van hun oorsprong en verleden prijsgeeft. De kerkwegels, molenpaden en kapelwegen zijn bekend. Maar wat moeten we ons bijvoorbeeld voorstellen bij bruidewegen, brandgangen of groenstraatjes? We leggen ons oor te luister bij Heemkunde Vlaanderen vzw. Consulent Daphné Maes vertelt over de missie en visie van deze vereniging, die onlangs ook haar lidmaatschapsaanvraag bij Trage Wegen vzw indiende.

Hoe is Heemkunde Vlaanderen ontstaan?
Daphné Maes: "Heemkunde Vlaanderen vzw is het ankerpunt voor de cultureel-erfgoedgemeenschap heemkunde in Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Sinds 2002 is sprake van een vernieuwde werking. Het Verbond voor Heemkunde was de voorganger van Heemkunde Vlaanderen vzw en bestond toen al zestig jaar. Met de nieuwe naam werd ook een nieuwe start genomen. Er werd werk gemaakt van een beleidsplan ter ondersteuning van het volledige heemkundige veld in Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest dat voldeed aan het (toen) nieuwe Vlaamse decreet volkscultuur. Concreet biedt onze vereniging ondersteuning, begeleiding en vorming aan lokale heemkundige verenigingen, aan individuele heemkundige vorsers en aan de provinciale koepels voor heemkunde. Daarnaast biedt Heemkunde Vlaanderen vzw ook ondersteuning, begeleiding en vorming aan alle lokale musea en lokale archief- en documentatiecentra in verband met het beheer en de ontsluiting van hun lokale erfgoedcollectie."

Lokale heemkringen zetten zich vaak in voor de trage wegen in hun buurt. Hebben jullie weet van hun bekommernissen of ervaringen op dit vlak?
Daphné Maes: "Het is voor heemkundigen en Heemkunde Vlaanderen vzw belangrijk om het lokale erfgoed, en dus ook de trage wegen, zoveel mogelijk te bewaren. Het is echter niet altijd evident om op te komen voor het behoud of terug openstellen van trage wegen. Niet iedereen heeft hier belang bij. Net als bij monumenten wordt er best een hedendaagse functie toegekend. Het in stand houden van niet gebruikte gebouwen en wegen is immers niet zo gemakkelijk. Voor trage wegen ligt de meerwaarde voor de hand: bij toenemende verkeersdrukte vormen ze uiterst interessante alternatieven voor wandelaars en fietsers."

Trage wegen vormen in de eerste plaats fysieke, materiële sporen in het landschap. Maar het zijn ook dragers van gebruiken, leefgewoonten, verhalen en mobiliteitspatronen. Hoe kan die culturele erfgoedwaarde zichtbaar gemaakt worden?
Daphné Maes: "Naast historisch onderzoek vormt mondelinge geschiedenis een dankbare methode om de gebruiken en verhalen die samengaan met de kerkwegels en buurtwegen te achterhalen. De ondervraging van getuigen kan een schat aan informatie en anekdotes opleveren. Naast het publiceren van de resultaten (in gedrukte vorm of digitaal) en het organiseren van een tentoonstelling en of geleide wandeling, kan je de verhalen en gebruiken bijvoorbeeld ook ter plekke ontsluiten door gebruik te maken van infopanelen met geluidsopnamen. Zo staan er in Langemarkt-Poelkapelle infopanelen op de volksverhalenroute."

De volkscultuur is ook sterk verbonden met de wegeninfrastructuur; denken we maar aan de vele processies of stoeten dat ons land rijk is. Liggen er hier geen kansen om de trage wegen te (her)ontdekken?
Daphné Maes: "Niet alleen via stoeten of processies kan men de trage wegen in de kijker zetten. Geleide en uitgestippelde erfgoedwandelingen zijn een ideale manier om het hele jaar door mensen op een laagdrempelige manier met volkscultuur in contact te brengen. Trage wegen zijn hierbij niet alleen functioneel verbindingen tussen verschillende historische elementen, maar kunnen ook zelf het onderwerp zijn van de historische wandelingen. Best wordt de historiek van de trage weg in zijn gehele context geplaatst door rekening te houden met de landschapsgeschiedenis, de geschiedenis van de lokale bevolking, de landbouwgebruiken, ... maar ook bijvoorbeeld de religieuze geschiedenis en het volksgeloof."

Dus trage wegen als laboratoria voor geschiedkunde. Bedankt voor dit inspirerend gesprek en tot binnenkort!

Meer info
Daphné Maes, 015/20 51 74 ( Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. )

Heemkunde Vlaanderen vzw

Huis De Zalm
Zoutwerf 5
2800 Mechelen

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Schrijf je in op onze nieuwsbrief



Trage Wegen draagt zorg voor je privacy. Door je in te schrijven op onze nieuwsbrief, ga je akkoord met onze privacyverklaring.

Nieuws

  • 4 feb Het kan wel: een overgroeide voetweg in Geel-Larum hersteld

    Elders in deze nieuwsbrief word je uitgenodigd op de Trefdag van Trage Wegen in maart. Een fijne dag waar mensen uit heel Vlaanderen samen komen om hun ervaringen met lokaal tragewegenwerk uit te wisselen. Een van de groepen die hun komst al bevestigden zijn de mensen die van Werkgroep Trage Wegen Punt-Larum, een landelijk gehucht in Geel. Afgelopen zomer zorgden zij ervoor dat een voetweg die begin 2016 overwoekerd geraakte met netels en bramen weer bruikbaar werd.

  • 4 feb Statiegeldalliantie 1 jaar later: 834 organisaties zijn al mee (nu de overheid nog)

    Op 27 november 2017 ging de Statiegeldalliantie van start. 21 organisaties uit Vlaanderen en Nederland slaan de handen in elkaar voor statiegeld. Verenigd in “de Statiegeldalliantie” vragen ze hun regeringen om statiegeld op alle PET-flessen en blikjes in te voeren. Het initiatief van Recycling Netwerk Benelux heeft als bedoeling om het zeer brede en diverse draagvlak voor statiegeld zichtbaar te maken.

Volledig nieuwsoverzicht