Heemkunde Vlaanderen vzw

Ankerpunt voor de cultureel-erfgoedgemeenschap heemkunde in Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Koepel van heemkundige kringen.

www.heemkunde-vlaanderen.be

Sporen van betekenis: trage wegen vertellen hun verhaal

De culturele erfgoedwaarde van trage wegen blijkt al uit hun benaming, die een stuk van hun oorsprong en verleden prijsgeeft. De kerkwegels, molenpaden en kapelwegen zijn bekend. Maar wat moeten we ons bijvoorbeeld voorstellen bij bruidewegen, brandgangen of groenstraatjes? We leggen ons oor te luister bij Heemkunde Vlaanderen vzw. Consulent Daphné Maes vertelt over de missie en visie van deze vereniging, die onlangs ook haar lidmaatschapsaanvraag bij Trage Wegen vzw indiende.

Hoe is Heemkunde Vlaanderen ontstaan?
Daphné Maes: "Heemkunde Vlaanderen vzw is het ankerpunt voor de cultureel-erfgoedgemeenschap heemkunde in Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Sinds 2002 is sprake van een vernieuwde werking. Het Verbond voor Heemkunde was de voorganger van Heemkunde Vlaanderen vzw en bestond toen al zestig jaar. Met de nieuwe naam werd ook een nieuwe start genomen. Er werd werk gemaakt van een beleidsplan ter ondersteuning van het volledige heemkundige veld in Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest dat voldeed aan het (toen) nieuwe Vlaamse decreet volkscultuur. Concreet biedt onze vereniging ondersteuning, begeleiding en vorming aan lokale heemkundige verenigingen, aan individuele heemkundige vorsers en aan de provinciale koepels voor heemkunde. Daarnaast biedt Heemkunde Vlaanderen vzw ook ondersteuning, begeleiding en vorming aan alle lokale musea en lokale archief- en documentatiecentra in verband met het beheer en de ontsluiting van hun lokale erfgoedcollectie."

Lokale heemkringen zetten zich vaak in voor de trage wegen in hun buurt. Hebben jullie weet van hun bekommernissen of ervaringen op dit vlak?
Daphné Maes: "Het is voor heemkundigen en Heemkunde Vlaanderen vzw belangrijk om het lokale erfgoed, en dus ook de trage wegen, zoveel mogelijk te bewaren. Het is echter niet altijd evident om op te komen voor het behoud of terug openstellen van trage wegen. Niet iedereen heeft hier belang bij. Net als bij monumenten wordt er best een hedendaagse functie toegekend. Het in stand houden van niet gebruikte gebouwen en wegen is immers niet zo gemakkelijk. Voor trage wegen ligt de meerwaarde voor de hand: bij toenemende verkeersdrukte vormen ze uiterst interessante alternatieven voor wandelaars en fietsers."

Trage wegen vormen in de eerste plaats fysieke, materiële sporen in het landschap. Maar het zijn ook dragers van gebruiken, leefgewoonten, verhalen en mobiliteitspatronen. Hoe kan die culturele erfgoedwaarde zichtbaar gemaakt worden?
Daphné Maes: "Naast historisch onderzoek vormt mondelinge geschiedenis een dankbare methode om de gebruiken en verhalen die samengaan met de kerkwegels en buurtwegen te achterhalen. De ondervraging van getuigen kan een schat aan informatie en anekdotes opleveren. Naast het publiceren van de resultaten (in gedrukte vorm of digitaal) en het organiseren van een tentoonstelling en of geleide wandeling, kan je de verhalen en gebruiken bijvoorbeeld ook ter plekke ontsluiten door gebruik te maken van infopanelen met geluidsopnamen. Zo staan er in Langemarkt-Poelkapelle infopanelen op de volksverhalenroute."

De volkscultuur is ook sterk verbonden met de wegeninfrastructuur; denken we maar aan de vele processies of stoeten dat ons land rijk is. Liggen er hier geen kansen om de trage wegen te (her)ontdekken?
Daphné Maes: "Niet alleen via stoeten of processies kan men de trage wegen in de kijker zetten. Geleide en uitgestippelde erfgoedwandelingen zijn een ideale manier om het hele jaar door mensen op een laagdrempelige manier met volkscultuur in contact te brengen. Trage wegen zijn hierbij niet alleen functioneel verbindingen tussen verschillende historische elementen, maar kunnen ook zelf het onderwerp zijn van de historische wandelingen. Best wordt de historiek van de trage weg in zijn gehele context geplaatst door rekening te houden met de landschapsgeschiedenis, de geschiedenis van de lokale bevolking, de landbouwgebruiken, ... maar ook bijvoorbeeld de religieuze geschiedenis en het volksgeloof."

Dus trage wegen als laboratoria voor geschiedkunde. Bedankt voor dit inspirerend gesprek en tot binnenkort!

Meer info
Daphné Maes, 015/20 51 74 ( Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. )

Heemkunde Vlaanderen vzw

Huis De Zalm
Zoutwerf 5
2800 Mechelen

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Schrijf je in op onze nieuwsbrief



Trage Wegen draagt zorg voor je privacy. Door je in te schrijven op onze nieuwsbrief, ga je akkoord met onze privacyverklaring.

Nieuws

  • 16 apr Uitnodiging: opening Langenwegel in Evergem

    Zaterdag 27 april wordt de Langenwegel officieel ingewandeld. Iedereen is hartelijk welkom!

  • 1 apr Het kan wel: ziekenhuis in Brugge stuurt zijn patiënten het bos in

    De meest gelezen Facebookpost van Trage Wegen de afgelopen maand ging over een ziekenhuis in Brugge. Het AZ Sint-Lucas opent daar tegen de zomer een wachtzaal in openlucht. In samenwerking met het Agentschap Natuur en Bos komt er in het natuurgebied Steenbrugse bosjes, dat vlakbij het ziekenhuis ligt, een open plek met wandelpaden. Bye bye witte muren en ziekenhuisgeur, welkom groen en lekkere boslucht.

Volledig nieuwsoverzicht