Friday, 01 May 2020 14:14

Gezond blijven langs trage wegen: een gesprek met Jurn Verschraegen

Blijven bewegen: het is de eerste tip die we krijgen om deze lange lockdown gezond en wel door te komen. Wandelen en fietsen in eigen buurt zijn de beste remedie om lijf en hoofd in goede conditie te houden. Ook mensen met gezondheidsproblemen hebben baat bij fysieke activiteit in de buitenlucht, dat lezen we onder meer op >> de website van het Vlaams Expertisecentrum Dementie.

De directeur van dat centrum is Jurn Verschraegen. Bij Trage Wegen kennen we Jurn als de voorzitter van >> vzw De Ronsers, een club van vrijwilligers die fiets- en wandeltochten organiseert in binnen- en buitenland. Het credo van De Ronsers: samen genieten van de natuur. We leggen ons oor graag te luisteren bij deze bevlogen tragewegenliefhebber, over wat trage wegen kunnen betekenen voor mensen met dementie.

Verklein actief het risico op dementie

Het Vlaams Expertisecentrum Dementie is een partnerorganisatie van de Vlaamse Overheid. Het centrum adviseert de Vlaamse overheid over beleidskwesties. De focus ligt op de niet-medische component van het dementiebeleid. Ze ondersteunen professionele begeleiders en mantelzorgers en zetten het thema dementie ook op de maatschappelijke en politieke agenda.

2020-dementie-kleinHet Expertisecentrum hamert op het belang van beweging, ook in deze coronatijden. Want, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek, een actieve levensstijl heeft een grote impact op de gezondheid van onze hersenen. Sinds een paar jaar is aangetoond dat wie meer beweegt, de kans verkleint om later door dementie getroffen te worden. Beweging is een van de zogenaamde ‘beïnvloedbare’ criteria uit de LIBRAscore die bepalen hoe groot het risico is dat je later dementie krijgt. Voor de preventie van dementie levert een actieve levensstijl meer op dan het gebruik van medicatie. Dit inzicht leidde tot de campagne >> www.sanimemorix.eu die het Expertisecentrum Dementie samen met de vorige minister van Welzijn en een heleboel partners ontwikkelde. Kort gezegd: wat goed is voor het hart, is goed voor het brein.

(Tussen haakjes: meer info over wat je zelf kan doen om je risico op dementie te verkleinen vind je op >> www.mijngezondbrein.be. Je kan er in twee minuten berekenen hoe gezond je hersenen zijn en je leert er waar je marge zit voor verbetering).

Op ontdekking in de eigen buurt

“Mijn geest werkt enkel samen met mijn benen,” zei Jean Jacques Rousseau. Jurn kan zich daar helemaal in vinden. Afgelopen weekend fietste hij zelf nog – langs trage wegen – naar het woonzorgcentrum waar een familielid verblijft. Hoewel hij een fervent wandelaar en fietser is, ontdekte hij onderweg nog twee voetwegen die hij niet kende. En dat vindt Jurn een positief effect van deze vreemde tijd. We herontdekken allemaal onze eigen buurt, we ontmoeten onze buren weer. We hebben ook geen last van de milde stress die gepaard gaat met op reis gaan: we koesteren het bekende weer. “Voor mij zijn trage wegen meer dan alleen de romantiek van paard en kar.”

2020-dementie-klein2Oude trage wegen zijn een zegen voor hoogbejaarde mensen met dementie die nog over de fysieke mogelijkheden beschikken. Ze geven hen een gevoel van herkenning en herbeleven verhalen van vroeger. Deze reminiscentie versterkt het gevoel van eigen waarde van mensen met dementie. In een wereld die snel van hen vervreemdt, bieden trage wegen een ervaring die sterk lijkt op vroeger: er is minder gedruis van auto’s en meer natuurgeluiden. Die triggers uit het verleden laten mensen opbloeien. Zo’n 60 à 70% van de mensen met dementie woont thuis. Het Expertisecentrum adviseert hen om elke dag een wandeling te maken langs trage wegen in hun buurt. Mensen met dementie hebben in deze coronatijd veel baat bij een vast wandelritueel, bij voorkeur ’s morgens na het ontbijt, wanneer de vogels zich nog uit volle borst laten horen. Als mensen met dementie vaak langs dezelfde trage wegen wandelen, worden die paden voor hen herkenbaar: een fijn gevoel. Trage wegen hebben ook het voordeel dat ze verkeersveilig zijn, waardoor fysiek sterke mensen met dementie ook eens even voluit kunnen stappen, wat voor de mantelzorger ook aangenaam is. Van een stevige wandeling word je fysiek moe, waardoor je ’s avonds makkelijker in slaap geraakt. Een welgekomen pluspunt voor mensen met dementie die - als ze niets om handen hebben - wel eens last hebben van een slechte nachtrust.

In de woonzorgcentra is de situatie anders: om de verspreiding van het virus in te dammen, werden besmette mensen samengebracht op zogenaamde cohorteafdelingen. De isolatie is totaal. Voor mensen met dementie is dat enerzijds heel moeilijk – ze voelen zich ontheemd – maar door hun sterk verminderd tijdsbesef en het wegvallen van de vele prikkels (minder bezoek, kine…) merken zorgverleners toch wat minder angst en gedragsproblemen bij mensen met dementie, zeker als ze in een goed omkaderde omgeving vertoeven waar iets te beleven is en wat zin geeft. Ze kaderen de corona-pandemie door de link te leggen naar de Spaanse griep. We kunnen alleen maar bewondering hebben voor de veerkracht van de zorgverleners, die blijven doorgaan ondanks alle sterftegevallen, het verdriet van de familieleden die niet op bezoek mogen komen en het risico dat ze zelf lopen. Als er iets is dat we uit deze crisis moeten leren, dan is het wel dat de zorg een taak is van de hele samenleving.

Wat kunnen gemeenten doen?

2020-dementie-klein3Om mensen met dementie aan te moedigen om meer te bewegen, kunnen gemeenten investeren in het bewegwijzeren van wandelroutes. Een herkenbare wegwijzer biedt houvast en zorgt ervoor dat mensen met dementie minder makkelijk kunnen verdwalen. Gemeenten kunnen ook ondersteuning bieden aan woonzorgcentra, zeker voorzieningen waaraan ook een dagverzorging of een lokaal dienstencentrum verbonden is. Zij zoeken naar allerlei manieren om in contact te komen met de buurt. Een mooi voorbeeld van deze stap naar een meer inclusieve samenleving is de Levend Geheugenwandeling die – in samenwerking met de lokale heemkundige kring - werd ontwikkeld in de omgeving van het WZC De Weister in Aalbeke. Deze >> bewegwijzerde wandeling heeft het woonzorgcentrum als begin- en eindpunt is voor iedereen toegankelijk De routes en het initiatief staan beschreven in een handige brochure die (onder meer) verkrijgbaar is in De Weister.

Tot slot: een postcorona-leestip

met-alzheimer-naar-de-bergenVolgende week verschijnt bij EPO een nieuw boek van de hand van Jurn dat hij schreef met ouderenpsychiater Mathieu Vandenbulcke en zanger, dichter, schrijver Rick de Leeuw: Met alzheimer naar de Alpen, een reisgids voor begeleiders van mensen met jongdementie. Ook ‘start to Kamp Waes’-sportarts Ruud Van Thienen leverde een bijdrage over hoe je je voorbereidt op een Alpentocht. De reisgids beschrijft zeer gedetailleerd het parcours en de bezienswaardigheden van een schitterende tocht die vier mensen met jongdementie maakten in de Valle Maira in de Italiaanse Alpen, samen met hun begeleiders. Het gebied is nog erg onbekend maar Jurn verzekert dat het er schitterend is, ook op culinair vlak.

Als je de gids koopt krijg je naast het hele parcours met QR-codes naar filmpjes, GPX-bestanden en richtingaanwijzers op elke splitsing. Maar meer nog dan een beschrijving van het hele parcours, biedt het boek een handreiking naar begeleiders van mensen met dementie. Het boek legt op een dementievriendelijke manier uit waarop je moet letten als je zo’n reis maakt: van voorbereiding tot de reis erheen, bagagelijst, contactgegevens van de overnachtingsplaatsen, waar je bronnetjes kan vinden om te drinken of je drinkfles te vullen, handige tips om vervoer te regelen en hoe je je kan oriënteren in de overnachtingsplaatsen. De reisgids werd opgemaakt op basis van de ervaringen van de deelnemers en toont ook de moeilijkheidsgraad van het parcours en mogelijke verkortingen.

Lezers van het e-zine kunnen het boek bestellen via >> deze link voor € 18 ipv € 19,90.

Schrijf je in op onze nieuwsbrief



Trage Wegen draagt zorg voor je privacy. Door je in te schrijven op onze nieuwsbrief, ga je akkoord met onze privacyverklaring.