Monday, 26 November 2018 10:58

Op grond van samenwerking: de exploten van Dries

Eerder deze maand verscheen Op grond van samenwerking, een boek voor iedereen die op zoek is naar nieuwe, meer solidaire manieren om grond te beheren. Het verhaal van de commons opgehangen aan nieuwe praktijkvoorbeelden van wonen, voeding & trage wegen. Het resultaat van het INDIGO-onderzoeksproject waaraan ook Trage Wegen meewerkte. Een aanrader! Je kan het boek bestellen bij >> OIKOS.

Proeven van het boek? Dat kan met deze getuigenis van collega Dries Elst: over het leven zoals het is, de tragewegenmedewerker.

Opdracht: ontwikkel een nieuwe verbinding op basis van goodwill

Wandelpad Hove - LintDe eerste mogelijke route bleek een doodlopend spoor: eigenaar, een lokale grootgrondbezitter gaf aan zich met alle middelen te zullen verzetten. De juridische weg inslaan dan? Die ambitie hadden we niet, we zochten immers een positief en gedragen project.

De tweede route was een aaneenschakeling van "fragmenten": loswegen, toegangswegen voor de waterbeheerder, voor de bosbeheerder, een voetweg dwars door het boerenerf en stukken waar gewoonweg geen doorgang was en nooit is geweest. Véél stakeholders, véél knelpunten, véél vraagtekens.
Niet alleen de terreinsituatie bleek suboptimaal. Er moest ook gewerkt worden binnen een context waarin de lokale grootgrondbezitter invloed uitoefende om er voor te zorgen dat zelfs langs zijn domein géén passage zou zijn. Een context van gespannen zenuwen omdat de omliggende landbouwgronden van eigenaar zouden veranderen met de bijhorende onzekerheid voor de pachters. Waarbij één van diezelfde pachters net de zware impact van een nieuwe Vlaamse wetgeving onderging. En een context van slechte persoonlijke relaties tussen de stakeholders onderling en een soms te empathische onderhandelaar.

"Toch liever niet"

Ik zit in mijn auto, te wachten tot iemand me uit mijn benarde situatie verlost. Een stuk van de verbinding gaat over een bestaande voetweg vlak tegen een boerenerf. Wordt nog sporadisch gebruikt, maar de agressieve hond die het erf bewaakt schrikt passanten af. Ook ik blijf veilig in de wagen terwijl het beest buiten naar me staat te grommen en blaffen. Uiteindelijk duikt de eigenaar op, zet hem in zijn kot en we kunnen praten.
Om de vernoemde voetweg te bereiken moeten we over een stukje privaatweg van diezelfde boer. Uit eerdere contacten bleek het zo geen probleem te zijn, maar nu is de eigenaar van mening veranderd. Niet verantwoord dat hier mensen komen wandelen, omwille van de loslopende hond. We kijken wat op mijn kaartje, strepen de verbinding langs het erf weg, overwegen enkele alternatieven en kiezen er uiteindelijk een langs de rand van de percelen, ver van zijn erf.

"Honderdduizend frank als gij zorgt dat hier gene weg komt"

Ik ben gaan praten bij iemand waar een weg naast zijn eigendom komt. Niet er op, gewoon er naast. We hebben budget om een kleine groenwal of een andere scheiding te zetten. Quickwin, zo in de pocket denk ik dan. Maar de mens is zo overstuur dat ik me even afvraag waar ik mee bezig ben. Ik heb eerder al omkooppogingen met tientallen kilo's "vlees versneden en verpakt voor de diepvries" en zelfs "nieuwe schuttingen voor rond uwen tuin, thuis geleverd" afgeslagen en Belgische franken laten me ook onberoerd. Maar de stress en frustratie die ik nu teweeg breng daar kan ik minder goed mee om. Gaandeweg blijkt dat de persoonlijke problemen al zwaar wegen, dat nu alle gronden in de omgeving door de verpachter verkocht worden en dat die weg de druppel is. Ik probeer nog vruchteloos mijn groenwal aan de man te brengen, maar tevergeefs. Wanneer stres en frustratie omslaan in hysterie druip ik af met een "ik zal eens zien wat ik kan doen". Ik streep weer een doorgang weg.

"Wij gaan ook graag wandelen"

We willen ook en stukje door mensen hun tuin. Niet zomaar dwars er door, maar langs de rand waar er ook een erfdienstbaarheid van doorgang voor de waterbeheerder is. Niet evident, maar we hebben budget om een mooie poot te zetten en bordjes te plaatsen die de wandelaars er op attent maken dat ze te gast zijn in iemand zijn tuin. Niet iedereen in de buurt is even blij met de verbinding en en er zijn al mensen langs geweest om met zachte aandrang te vragen om géén doorgang te verlenen voor "de wandelweg". De eigenaars stemmen desondanks toe en zijn zelf ook blij dat het achterliggende landschap ontsloten wordt. We maken duidelijke afspraken, en na een jaar zullen we de toestand evalueren.

"Te moeilijk"

We gaan via bestaande maar niet toegankelijke paden langs de rand van een bosgebied van het OCMW. De gebieden worden net zoals de akkers en weiden binnenkort verkocht. Als het gebied toch van eigenaar verandert, waarom dan niet ineens een PRED in de akte laten opnemen? We contacteren de administratie met onze vraag om doorgang plus een voorstel van toevoeging aan de akte. Te moeilijk blijkt, er komt niets extra in de akte maar we krijgen wel doorgang.

"Ik zal zeggen welke poortjes"

driesexplotenWe zitten terug aan de keukentafel, de derde of de vierde keer. Ze zijn altijd hartelijk, steeds bereid tot overleg, maar we hebben nog niet veel kunnen bereiken en het sluitstuk van onze verbinding ligt in hun handen. Plots trekt de landbouwer een streep dwars door zijn maïsakker en door een stuk weide. "Ge moogt zo, als ge mijne maïs vergoedt en ik zal u zeggen welke wandelpoortjes ge waar moogt zetten. Omdat we zijn blijven zagen, oprecht hebben geprobeerd zijn eerder voorgestelde alternatieven te realiseren of omdat ze mij toch zo geen kwaaie peer vinden? Geen idee, maar plots hebben we de gedroomde verbinding. Door de maïs wordt een gang van een meter breed vrijgehouden en ook een verder deel van het traject kan wil onderhouden. We werken daar een vergoeding voor uit, landbouwer én landschapsbouwer.

We laten brugjes en voetgangerspoortjes zetten, pijlen de wandeling uit het traject wordt met de bosmaaier toegankelijk gemaakt. We hebben het mooiste van het mooiste: dwars door het bos, dan langs de waterloop om via de bosrand in het landbouwgebied uit te komen waar we door de maïs en de koeienweide kunnen tot vlak aan "het Kapelleke". Het beste wat de open ruimte bieden kan: bos, water en landbouw. Geen lawaai, fijn stof of beton. Alles is groen. We organiseren een officiële opening op de Dag van de Trage Weg. De opkomst is enorm, de wandeling en de streekproducten worden erg gesmaakt. Eén van de landbouwers serveert verse melk uit een grote kan. Mijn zoontje vindt het zo zalig dat hij verse melk kan drinken van die koeien waar hij nét bij in de wei stond, dat hij zich ziek drinkt.

De situatie is kwetsbaar: niet veel meer dan een tijdelijke doorgang, en het in stand houden zal voorlopig tijd, geld en moeite blijven kosten. Maar de geweldige appreciatie van de mensen uit de wijde omgeving, de goodwill van zo veel eigenaars en aangelanden, het achteraf opgezette petermetersysteem, de regelingen rond het onderhoud en de verantwoordelijkheden kunnen en het hele maatschappelijke en politieke draagvlak kunnen er voor zorgen dat de beleving van dit stuk openbare ruimte terug écht gemeengoed wordt.

Wordt vervolgd...

Schrijf je in op onze nieuwsbrief



Trage Wegen draagt zorg voor je privacy. Door je in te schrijven op onze nieuwsbrief, ga je akkoord met onze privacyverklaring.