Wednesday, 27 November 2013 16:19

Vraag van de maand: wat is een openbare weg?

Bij Trage Wegen krijgen we dagelijks juridische vragen binnen over wegen. Vaak gaat het over het begrip "openbare weg". Wat ís dat nu eigenlijk, een openbare weg? Moeilijk: geen enkele wet omschrijft immers klaar en duidelijk het begrip, en dat heeft geleid tot veel rechtspraak en rechtsleer waarop wordt teruggevallen. Een inleiding tot de basis van ons wegenrecht, dus.

Het begrip "openbare weg" kent twee toepassingsdomeinen in het recht. We onderscheiden enerzijds het begrip in de verkeersreglementering (de wegcode) en anderzijds in het administratief recht (waartoe de rechtsregels van het wegbeheer behoren).

bxll04In het kader van de verkeersreglementering zijn de rechtspraak en rechtsleer geëvolueerd tot volgende definitie van een openbare weg: "elke weg die tot het openbaar verkeer te land voor iedereen openstaat". Met andere woorden, daar waar het publiek verkeer de mogelijkheid heeft deze te gebruiken. Dit begrip bepaalt in principe het toepassingsgebied van het verkeersreglement. Ook belangrijk: de kwestie "eigendom" speelt geen enkele rol: een weg op private grond, die door het openbaar verkeer gebruikt wordt, is in verkeersreglementaire zin een openbare weg.

De zaak zit anders in elkaar als we in het kader van het administratief recht over een openbare weg spreken: elke weg die een bestemming tot openbaar gebruik heeft gekregen. Ze omvatten dus alle voor het openbaar verkeer bestemde verbindingswegen. Het is interessant om na te gaan hoe deze bestemming tot stand kan komen:

1. Een overheid kan een weg bestemmen tot openbaar gebruik, door het opstellen / goedkeuren van een plan (onteigeningsplan, RUP, …) of het stellen van een handeling die uiteindelijk zal leiden tot het creëren van een weg voor het publiek gebruik (zoals een besluit tot erkennen als buurtweg).

2. Een particulier kan een eigen private weg bestemmen tot het openbaar gebruik. Dit gebeurt vaak bij wegen die worden aangelegd in verkavelingen.

3. Het publiek gebruik van een weg kan op termijn eveneens leiden tot een bestemming tot openbaar gebruik. Zo kan de feitelijke doorgang van het publiek een openbare bestemming tot stand brengen. Ook hier speelt de kwestie van eigendom van de bedding geen enkele rol voor het bestaan van een openbare weg.

Of een weg al dan niet een openbare weg is, is dus een feitenkwestie die bij betwisting door de rechter zal worden beoordeeld. Het is dan ook niet te verbazen dat er een uitgebreide casuïstiek is  ontstaan over openbare wegen. Hilde Laga schreef al in 1978 hierover een uitgebreide bloemlezing: “Verkeersreglementering op private wegen. Het onderscheid openbare-private weg”, Jura Falconis, 1977-78, 207-222. Onverwacht smakelijke juridische lectuur.

Schrijf je in op onze nieuwsbrief



Trage Wegen draagt zorg voor je privacy. Door je in te schrijven op onze nieuwsbrief, ga je akkoord met onze privacyverklaring.