Trage wegen in je buurt

Duid jouw woonplaats aan en wij personaliseren onze website voor jou.

De kaart

OF

Je postcode

Verstuur
 
woensdag, 05 July 2017 09:33

Hoe bewijs je het bestaan van een trage weg? (deel 2: de publiekrechtelijke erfdienstbaarheid van doorgang)

Ook wegen die niet in de Atlas der Buurtwegen staan, kunnen openbaar toegankelijk zijn. Zelfs in die mate dat er een zogenaamde publiekrechtelijke erfdienstbaarheid van doorgang rust, kortweg PRED genoemd. De rechtsleer is bekend: als een weg 30 jaar of langer ondubbelzinnig openbaar gebruikt geweest is, stelt zich automatisch een recht van doorgang voor het publiek in. Maar hoe kan je dat nu gaan bewijzen? Een poging aan de hand van beschikbare rechtspraak.

afgesloten-weg-kuringenDe bewijslast

Het is de partij die beweert dat de PRED is ontstaan, die dat ook zal moeten bewijzen. Hier stelt zich vaak al een praktisch probleem. Lokale besturen zijn net om die reden al niet erg happig om dergelijke publieke erfdienstbaarheden te gaan bewijzen. In dat geval komt de bewijslast bij individuele burgers te liggen, die steunend op hun eigen (juridisch) belang opkomen voor iets wat in wezen de overheid zou moeten doen. Soms gaat het nog verder: dan wordt er geprocedeerd tegen het eigen lokale bestuur. Gelukkig bewijzen zaken in Londerzeel en Wommelgem dat het ook anders kan en voert de gemeente zelf de juridische strijd.

Wat moet er juist bewezen worden?

Om een PRED door de rechtbank te laten erkennen, moet het gebruik van de weg aan 4 voorwaarden voldoen:
 1. Openbaar. Maakte "Jan en alleman" gebruik van deze weg? Dus niet alleen de aangelanden en bv. enkele eigenaars van achterliggende percelen, maar een "voldoende" gebruik door bv. wandelclubs, ruiters, fietsers, ...
 2. Niet-dubbelzinnig. Was het gebruik van die aard dat het er een wegbedding ontstond of in stand werd gehouden?
 3. Onafgebroken. De gebruiks"druk" moest voldoende hoog geweest zijn. Dit is een feitenkwestie: dus niet één keer per jaar passeren met 80 mensen van een wandelclub, maar “voldoende” passage.
 4. Langdurig. Al deze voorwaarden moeten gedurende 30 jaar vervuld geweest zijn.

Welke bewijzen kan je voorleggen?

luchtfotokwaremont

Bewijzen mag ook in het geval van de PRED ‘met alle middelen van recht’, dat wil zeggen dat ook getuigenissen en zelfs vermoedens mogen worden aangedragen.

Het ondubbelzinnig karakter valt het eenvoudigst te bewijzen: kaartmateriaal (zie ook ons vorig artikel), (lucht)foto’s en prentbriefkaarten tonen aan of er al dan niet een bedding aanwezig was. Zie ook het eerste deel in onze reeks.

Het komt voor dat een “weg met openbaar gebruik” al staat beschreven in de eigendomsakte van de betrokkenen in de rechtszaak. Dat was ondermeer het geval in Zandbergen (Geraardsbergen) (vonnis) en bij de zaak over de Oude Kwaremont in Kluisbergen (tussenvonnis en vonnis). Dit punt benadrukt alvast het belang van het verstrekken van de juiste vastgoedinformatie door de gemeenten aan de notaris. Als een wegje dat door het publiek gebruikt wordt, laat dat loutere feit dan ook opnemen in de verkoopsakte. Maar, zo bevestigt de Vrederechter in Kuregem, Hasselt (vonnis), als het niet in de akte staat of als de verkoper van enige erfienstbaarheid geen weet heeft, dan sluit dit nog niet uit dat er toch mogelijke erfdienstbaarheden bestaan die moeten gerespecteerd worden.

Vermeldingen van openbaar gebruik komen ook terecht in stedenbouwkundige vergunningen, zoals ook in de zaak over de Bosweg in Londerzeel (vonnis eerste aanleg, vonnis in beroep) het geval was: “Het dossier van de bouwaanvraag bevat diverse verwijzingen naar en bewijzen van de publieke doorgang op het perceel van (…), oa. in de verklarende nota: “Vrijlating voetweg aan de linkerzijde met een breedte van 3,00 m, de bijgevoegde foto, het bijgevoegde plan met aanduiding van de bedoelde weg in stippellijn tot aan de Bosstraat, enz.

20131028 114512 resizedNog zo’n punt waar lokale besturen dus nauwlettend op toe moeten zien: vermeld alle feitelijk gebruikte openbare doorgangen op dergelijke plannen of bij stedenbouwkundige aanvragen, of wijs de bouwheren erop dat deze dienen vermeld te worden.

De bedding van de betwiste weg hoort soms toe aan meerdere particulieren. Dat maakt een rechtszaak complexer en langer. Maar het kan ook zijn dat meerdere eigenaren (of hun rechtsvoorgangers) ooit hun expliciete schriftelijke toestemming hebben gegeven voor openbaar gebruik. Dergelijke documenten doken op als bewijsmateriaal over de Sterdreef in Wommelgem (vonnis).

Schriftelijke getuigenverklaringen komen vaak voor als bewijsmateriaal: vaak meerdere, soms tientallen verklaringen van getuigen die zelf verklaren de weg gebruikt te hebben of van buren en aangelanden die kunnen bevestigen dat er regelmatig wandelaars passeerden, bijvoorbeeld. Als de rechter twijfelt, of als er tegengetuigen worden opgeroepen, kan de rechter ook een getuigenverhoor laten plaatsvinden. Zowel in Londerzeel als in Wommelgem lezen we in het vonnis dergelijke getuigenverklaringen:
In naam van de familie verklaar ik dat er sinds mensenheugenis langs de domeinen ... een doorgangsweg is geweest van …
Vanaf de dag dat ik in augustus 1980 in … ben gaan wonen ben ik via dit pad (…) met de fiets of te voet naar mijn werk gereden of gewandeld. Volgens mijn schoonouders is het pad zeker van voor 1900 vrij van doorgang, zij hebben zelf een weide die naast dit pad ligt.

De rechter kan ook overgaan tot plaatsopneming, zoals in Hasselt, waar "alle aanwezige partijen hebben bevestigd dat er 'sinds jaar en dag' een pad aanwezig was".

Feitenkwesties

Soms worden ook petities meegegeven, ondertekend door vele tientallen inwoners. Hoewel een dergelijke petitie de eis mee ondersteunt, is de rechtswaarde ervan gering. Hoogstens kan de rechter hieruit een vermoeden van openbaarheid afleiden, maar in heel wat gevallen wordt een dergelijk bewijs van tafel geveegd. De beoordeling van de feitenkwesties is in dergelijke zaken erg hoog. De ene rechter kan een petitie afdoen als een vorm van 'georchestreerde bewijsvoering',  terwijl de andere rechter er dan weer een bevestiging van het publiek gebruik in kan zien, zoals in de eerder aangehaalde zaak van de Oude Kwaremont te Kluisbergen.

Gelijkaardige berichten

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Please wait