header02

Menen, 19 augustus Brussel, 1 & 2 september Turnhout, 8 & 9 september Zutendaal, 15 en 16 september Herzele, 25 & 26 augustus

tw klein214
Symposium Moving On - September 14-15, Zutendaal, Belgium

Text from Raoul Vaneigem for Sideways

[NL] [EN]

"Faire de la vie un passionnant labyrinthe"

ScreenHunter 121 Sep. 09 22.05A peine avons-nous quitté l’utérus maternel que nous nous retrouvons dans un labyrinthe dont seule la mort nous fera sortir. Les théologiens et les philosophes ont, à longueur de siècles, posé la question: « Pourquoi l’existence est-elle un dédale de chemins contournés et d’impasses, où nous errons sans savoir ce qui nous attend au prochain tournant? » Que l’interrogation fût conçue pour demeurer sans réponse, comment s’en étonner? Epaissir le mystère de la vie  n’était-ce pas inciter les foules à s’agenouiller devant des Dieux, capricieux et intangibles, censés en détenir la clé?

Maintenant que les Dieux agonisent avec le passé qui les nourrissait, c’est à chaque homme et à chaque femme qu’il appartient de formuler la vraie question: «Pourquoi avons-nous fait de ce labyrinthe un enfer climatisé, où nous poussons l’absurdité jusqu’à dresser devant nous les obstacles qui nous feront trébucher?»

Après des siècles d’obscurantisme, il suffit d’un peu de lumière pour comprendre que nous avons, jusqu’à nos jours, obéi à une croyance délétère: sous prétexte que la mort met fin tôt ou tard à nos déambulations échevelées, nous l’avons érigée en guide, nous avons, tout en rechignant à la suivre, choisi de nous laisser mener par elle.

En mourant un peu à chaque instant – je veux dire en nous sacrifiant et en renonçant aux plaisirs de la vie – nous souscrivons en quelque sorte à l’obligation de payer à tempérament le cercueil qu’elle nous prépare. Si les maîtres à penser de la culture universelle ont si obstinément insisté sur l’absurdité de nos égarements, c’est qu’il fallait nous dissuader d’influer sur notre destinée, c’est qu’il fallait nous expédier dans un entrelacs de tranchées, barbelées par l’angoisse d’une guerre, inexplicable et inexpiable, menée par tous et contre tous. On s’est bien gardé de nous convaincre d’aborder le parcours sinueux de l’existence comme un jeu de piste, où le plaisir de se perdre va de pair avec le plaisir de se retrouver.

Or beaucoup de choses ont changé. Nous sommes au cœur d’une mutation de société. La civilisation marchande s’enfonce dans le chaos. Bien que rien encore ne soit résolu, nous assistons à l’émergence d’une civilisation radicalement nouvelle. Partout, en dépit d’une grande confusion, se manifeste avec une détermination croissante l’aspiration à vivre libre et heureux; à vivre comme des êtres humains, non à survivre comme des bêtes de somme.

La civilisation marchande a toujours été dominée par la perspective de mort. La plupart des générations ont passé leur temps à se laisser mener où elles ne voulaient pas aller. A bêler et à attendre que leur «fasse leur affaire» le boucher qu’ils avaient élu avec les dés d’une liberté pipée (c’était hier l’Homme providentiel, le grand Timonier, le petit Père des peuples, c’est aujourd’hui la mafia financière qui ravage la planète.)

Il est vrai que le chemin tracé par la mort est le plus simple: il suffit de se laisser glisser dans le trou que l’ennui de tourner en rond creuse patiemment.
Peut-être sommes-nous en train de privilégier une perspective de vie qui, dans le labyrinthe  des moments quotidiennement vécus, nous incite à nous déplacer à la lumière de nos désirs, non selon d’obscures nécessités. Nous nous initions peu à peu à saisir chaque instant non comme s’il était voué à la mort mais en raison du potentiel de vie qu’il contient.

Se promener dans le monde, c’est aussi se promener dans son corps.  Ainsi donnons-nous à la complexité labyrinthique de notre existence un sens qui s’accorde mieux à nos aspirations. Nous refusons de nous laisser traîner par les cheveux jusqu’à ce que le crâne se dénude et soit vidé de ses pensées. Il s’agit maintenant de nous entraîner à construire notre destinée,  à déambuler au gré de nos désirs et non plus de courir d’une obligation à l’autre.  Une nouvelle priorité se fait jour: apprendre à affiner nos plaisirs, de la même façon que l’amour enseigne aux amants à affiner leurs étreintes pour jouir de mieux en mieux.

La vieille légende grecque du labyrinthe est pleine d’enseignements. Il y a là le Minotaure, un monstre qui dévore tout sur son passage, Thésée, le héros résolu à l’en empêcher et Ariane dont la présence est concrétisée par un fil de vie qui prémunit contre les dangers et les égarements. Mais ce n’est pas si simple. La complexité du sort qui nous est fait - et que nous rêvons de régenter nous-mêmes - veut que nous soyons tout à la fois le Minotaure, Thésée, le fil d’Ariane et le labyrinthe.  Voilà de quoi prendre la mesure des difficultés auxquelles nous sommes  confrontés. Ajoutez à cela que, pour démêler les embrouillaminis que produisent en nous le bouillonnement des émotions et la conscience (qui tente de les clarifier, de les harmoniser, de les humaniser) le calcul et la stratégie ne sont d’aucun recours. Il n’y a que la poésie qui vaille.

Quoi? La poésie? Quelle poésie? Ici aussi les fables grecques nous viennent en aide. Lorsque le poète Orphée est confronté à la mort de sa bien-aimée, il descend aux enfers. Grâce à son chant, il amadoue les monstres redoutables qui gardent le Styx, il arrache l’assentiment des Dieux jaloux et ténébreux, il obtient de ramener Eurydice vers la vie à condition de se taire et ne pas regarder en arrière. Mais celle-ci, interprétant son silence comme un signe de désaffection, se lamente. Alors, Orphée se tourne vers elle et la perd aussitôt. Revenu sur terre, il sera mis en pièces par les femmes qu’il a dédaignées.

Doute et orgueil, voilà ce qui pousse le poète à sa perte et l’empêche de poursuivre sa route obstinément sans se soucier du passé, d’aller de l’avant  sans se retourner. Gare à celui qui s’infatue d’être « au-dessus des autres » car tôt ou tard le doute le saisit, la mégalomanie le fait trébucher. La débâcle économique montre à quel point les notions de compétition, de lutte concurrentielle, de prédation sont  ridicules et nocives – car inhérentes à la survie et incompatibles avec la vie. De sorte qu’il faudra bien, un jour ou l’autre, nous situer au-delà de la réussite et de l’échec, afin de privilégier en nous l’être humain que nous avons toujours aspiré à devenir.

La contemplation a du charme mais s’en satisfaire a tôt fait d’engendrer l’ennui. De même se borner à dresser un constat des choses ne suffit pas – si ce n’est à ériger des murs de lamentations. Ce que tu regardes, apprends à le recréer!

Nous sommes pareils au nouveau-né qui recherche spontanément les lieux et les moments favorables à son plaisir, tout en veillant à éviter les endroits, les ambiances, les comportements qui lui sont hostiles. Aux adultes restés fidèles à leur enfance, il a été donné d’accorder plus d’importance aux promenades de la vie qu’aux aller et retours  du travail où l’existence piétine dans l’ennui du sur-place. Un tel  art de la  dérive est un apprentissage de chaque jour.

Seule la quête du vivant donne son sens à l’existence. Au gré des  paysages urbains ou campagnards,  elle oriente le promeneur, elle  le guide vers ce qui enrichit sa vie, elle  l’invite à fuir les endroits où règnent l’oppression, la pollution marchande et l’absence de générosité humaine.

Nous voulons créer des situations propices aux affinements de l’être, nous voulons briser l’emprise de la marchandise et libérer les territoires géographiques et psychologiques de cette dictature de l’avoir qui pèse sur eux. Comme voyage intérieur et voyage extérieur sont une seule et même chose, il n’est pas déraisonnable d’accréditer l’hypothèse suivante : la recherche de conditions propices à la jouissance créatrice et à la création des jouissances est ce qui donne sa signification à notre existence quotidienne. C’est une décision qui se prend à chaque instant, car à chaque instant nous sommes ballottés entre les nécessités du travail de survie et le désir de vivre pleinement et librement.

Construire un environnement en harmonie avec la volonté d’édifier sa propre destinée, n’est-ce pas, par excellence, le jeu de la vie ? Le seul capable de supplanter les jeux pour mourir qui ravagent aisément une planète où  la souffrance découvre dans la destruction et l’anéantissement une consolation à portée de tous – ainsi que le démontre le grand parti de la mort qui prolifère sous les drapeaux du fanatisme ethnique, religieux et idéologique.

Nous sommes tous des nomades par la quête passionnées de ce que nous sommes et voulons être. Il a fallu une civilisation de propriétaires et de boutiquiers pour identifier le nomadisme à un lieu d’exclusion et de misère. Ce n’est pas la  férocité du loup que notre civilisation de chiens de garde nous pousse à redouter, c’est sa liberté. La Fontaine, dans sa fable  Le loup et le chien, ne s’y est pas trompé.

En faisant des immigrés des boucs émissaires, on les a identifiés à  des victimes expiatoires que le ressentiment fait se replier sur eux-mêmes et empêche de développer leur savoir et leur créativité. Nous avons besoin d’une nouvelle génération de troubadours, de goliards, d’inventeurs propageant le chant de la terre et puisant dans les  ressources offertes par la nature des énergies inépuisables et gratuites.

L’idée de la dérive créatrice réinvente le nomadisme. Ce que je perçois autour de moi prend son sens dans ce que je perçois en moi. Il arrive un moment où ce que je change en moi change aussi le monde, aussi sûrement que les changements du monde me touchent et m’affectent.
«La formule pour renverser le monde, écrira Debord, nous ne l’avons pas cherchée dans les livres, mais en errant.» Ainsi allons-nous nous réapproprier l’espace public dont le système marchand nous a spoliés. Nous allons nous réinstaller partout chez nous, n’en déplaise aux puissances financières qui évaluent une forêt, un paysage, une rivière, une vie, au taux de profit qu’ils méditent d’en tirer.

Au nom de la solidarité avec le vivant, les nouvelles générations vont apprendre à ne plus payer. Propager la gratuité de la vie et des ressources naturelles est l’arme absolue qui viendra à bout du totalitarisme marchand. Il existe entre ce qui se crée localement et ce qui se diffuse globalement un système de vases communicants.  Ce que je crée ici est appelé à se recréer partout: tel est le principe d’un nomadisme de la créativité.

Plongé dans les méandres de ton labyrinthe, ne te soucie pas de découvrir une issue. Car il n’a ni début ni fin. Sache qu’il ne se perd nullement celui qui reste au centre de ce qu’il a de plus vivant en lui. Qui privilégie la vie en toutes circonstances n’est jamais là où l’ennemi l’attend. En s’éclipsant pour mieux se retrouver, il accède au secret de déjouer les menaces,  les peurs et les contrariétés qui forment l’ordinaire du vieux monde dominant.

Raoul Vaneigem

[FR] [EN]

"Maak van het leven een hartstochtelijke doolhof"

ScreenHunter 121 Sep. 09 22.05Amper de moederschoot verlaten, bevinden we ons in een doolhof waar alleen de dood ons ooit zal uitlaten. Godgeleerden en filosofen hebben zich altijd al afgevraagd: "Waarom is het leven een wirwar van wegen, omwegen en doodlopende steegjes, waarin we rondzwalpen zonder enige notie over wat ons achter de volgende hoek te wachten staat?" Hoeft het te verbazen dat de vraag gesteld werd om onbeantwoord te blijven? Het geheim van het leven verstoppen, was dat niet de menigte aanporren te knielen voor de wispelturige en onvatbare Goden, geacht er de sleutel van in pacht te hebben?

Nu de Goden op apegapen liggen, samen met het verleden dat hen voedde, is het aan elke man en aan elke vrouw om zich echt af te vragen: "Waarom hebben we van deze doolhof een geklimatiseerde hel gemaakt, waar we de absurditeit zo ver drijven dat we zelf de hindernissen opwerpen die ons doen struikelen?"

Na eeuwen duisternis, hebben we genoeg aan een beetje licht om te begrijpen dat we tot op heden een nefast geloof aanhingen: onder het voorwendsel dat de dood vroeg of laat een einde maakt aan onze onwaarschijnlijke omzwervingen, hebben we er een gids van gemaakt. We hebben ervoor gekozen, zelfs al willen we haar niet echt volgen, om ons door haar te laten leiden. Door op ieder moment een beetje te sterven – ik bedoel door ons op te offeren en aan de vreugden van het leven te verzaken – onderschrijven we eigenlijk de verplichting om de doodskist die ons wacht op termijn duur af te betalen. Als de meester denkers van de wereldwijde cultuur zo halsstarrig volhouden dat onze dwalingen absurd zijn, dan is het om ons ervan te weerhouden ons lot in eigen handen te nemen, dan is het om ons in een doolhof van loopgraven te sturen, met prikkeldraad omwonden uit angst voor een niet te verklaren en niet te vergeven oorlog, van iedereen tegen iedereen. Men heeft zich er wel van weerhouden ons te overtuigen het slingerende pad van het bestaan aan te vatten als een schattenjacht, waar het plezier zich te verliezen samen gaat met het plezier zich te vinden.

Maar er is veel veranderd. We bevinden ons midden in een maatschappelijke omwenteling. De marktbeschaving gaat ten onder in chaos. Hoewel nog niets opgelost is, beleven we de opkomst van een radicaal nieuwe beschaving. Overal, en ondanks grote verwarring, uit zich met groeiende vastberadenheid de verzuchting vrij en gelukkig te leven; te leven zoals menselijke wezens, en niet te overleven als lastdieren.

De marktbeschaving werd altijd overheerst door het perspectief van de dood. De meeste generaties verdeden hun tijd met zich te laten leiden waar ze niet heen wilden. Met mekkeren en met wachten tot de slachter die ze verkozen met de dobbelstenen van een getrukeerde vrijheid, hun "zaakjes wel zou oplossen" (gisteren was het de Voorzienigheid, de Grote Roerganger, de kleine Vader des volks, vandaag is het de financiële maffia die de planeet vernielt.)

De weg van de dood is inderdaad eenvoudiger: je hoeft je maar te laten glijden in het gat dat de verveling van het ronddraaien geduldig slijt. Misschien zijn wij wel bezig een levensperspectief te bevoordelen dat, in de doolhof van dagelijkse gebeurtenissen, ons aanspoort ons te laten leiden door onze verlangens, niet door obscure noodzaken. We leren langzaam maar zeker elk moment te beleven, niet alsof het ten dode opgeschreven was, maar omwille van het levenspotentieel dat het bevat.

Zwerven in de wereld is ook zwerven in eigen lichaam. Op die manier geven we de ingewikkelde doolhof van ons bestaan een betekenis die beter overeenkomt met onze verzuchtingen. We weigeren ons bij de haren te laten voorttrekken tot onze kop kaal en leeg is. Het komt er nu op aan ons te oefenen in het uitwerken van ons eigen lot, in het zwerven waar onze verlangens ons leiden en niet meer te hollen van de ene verplichting naar de andere. Het is de dageraad van een nieuwe prioriteit: leren ons eigen plezier te verfijnen, net zoals de liefde de geliefden leert hun omhelzingen te verfijnen om steeds beter en beter te genieten.

De oude Griekse legende over de doolhof zit vol lessen. Je hebt de Minotaur, een monster dat alles op zijn weg verslindt, Theseus, de vastbesloten held die hem ervan wil weerhouden en Ariadne waarvan de aanwezigheid zichtbaar is in een levensdraad die waakt over gevaren en vergissingen. Maar zo eenvoudig is het niet. De complexiteit van het lot dat ons wacht – en waarvan we dromen het zelf in handen te nemen – wil dat we tezelfdertijd zowel Minotaur, Theseus, levensdraad van Ariadne, als doolhof zijn. Dit geeft een idee van de moeilijkheden waarmee we geconfronteerd worden. Komt daar nog bij dat berekeningen en strategie volledig waardeloos zijn om de knopen te ontwarren van onze kolkende emoties en ons bewustzijn (dat probeert die emoties te verduidelijken, op elkaar af te stemmen en menselijker te maken). Alleen de poëzie kan ons helpen.

Wat? De poëzie? Welke poëzie? Ook hier komen de Griekse fabels ons ter hulp. Bij de dood van zijn geliefde, daalt de dichter Orfeus af naar de onderwereld. Met zijn lied overhaalt hij de baarlijke duivels die de Styx bewaken, ontfutselt hij toestemming van de jaloerse en onbetrouwbare Goden, en mag hij Eurydice terugbrengen naar het leven op voorwaarde dat hij zwijgt en niet achterom kijkt. Maar zij interpreteert zijn stilte als een afkeuring en maakt haar beklag. Orfeus keert zich om naar haar en verliest haar onmiddellijk. Terug op aarde wordt hij verscheurd door de vrouwen die hij te min achtte.

Twijfel en hoogmoed duwen de dichter naar zijn ondergang en weerhouden hem ervan zijn weg koppig voort te zetten zonder zich te bekommeren om het verleden, zonder omkijken. Al wie denkt "beter te zijn dan de rest" past beter goed op, want vroeg of laat verstrikt de twijfel hen, de megalomanie brengt hen ten val. De economische ondergang toont hoe belachelijk en schadelijk de begrippen competitie, concurrentiestrijd en woeker wel zijn, ze zijn immers eigen aan het overleven en onverenigbaar met het leven. Als we ooit de voorrang willen geven aan het menselijke wezen dat we altijd wilden worden dan zullen we op een dag het niveau van lukken of mislukken wel moeten overstijgen.

De contemplatie heeft haar charme maar het daarbij laten, verveelt snel. Evenzo is het niet genoeg om de stand van zaken vast te stellen – behalve dan om klaagmuren te bouwen. Leer herscheppen wat je bekijkt! Pasgeboren gaan we spontaan op zoek naar momenten en plaatsen die ons behagen, en vijandelijke plaatsen, sfeer of gedrag vermijden we. Volwassenen die trouw blijven aan hun kindertijd zijn in staat meer belang te hechten aan de omzwervingen van het leven dan aan het pendelen van en naar het werk waar het bestaan verveeld ter plaatse trappelt. Deze kunst van het zwerven is een les elke dag.

Alleen de zoektocht naar wat leeft geeft zin aan het bestaan. In de opeenvolging van landelijke of stedelijke landschappen, richt ze de wandelaar, gidst hem naar wat zijn leven verrijkt, moedigt hem aan de onderdrukking, de vervuiling van de markteconomie en het ontbreken van menselijke gulheid te ontvluchten.

Wij willen situaties scheppen die de verfijning van het zijn in de hand werken, we willen de greep van de consumptie breken en de geografische en de psychologische gebieden bevrijden van die dictatuur die het hebben erop uitoefent. Vermits reizen in de binnenwereld en in de buitenwereld één en hetzelfde zijn, kunnen we redelijkerwijs volgende hypothese aannemen: de zoektocht naar gunstige omstandigheden voor genot in het maken en voor het maken van genot geven zin aan ons dagelijks bestaan. Deze beslissing wordt op elk moment genomen, want op elk moment worden we heen en weer geslingerd tussen de noodzaak om te werken om te overleven en het verlangen om volledig en vrij te leven.

Een omgeving scheppen die in harmonie is met de wil zijn eigen lot te bouwen, dat is toch, meer dan wat ook, het grote levensspel? Het enige dat in staat is de doodsspelletjes te vervangen die makkelijk een planeet verwoesten waar het lijden een troost voor allen vindt in de ondergang en de vernieling– kijk maar naar de grote partij van de dood die woekert onder de vlaggen van het etnische, religieuze en ideologische fanatisme.

Wij zijn allen nomaden door die hartstochtelijke zoektocht naar wat we zijn en willen zijn. Het moest een beschaving van eigenaars en winkeliers zijn om van het nomadenbestaan een plaats van uitsluiting en miserie te maken. Onze beschaving van waakhonden is niet bang voor de woestheid van de wolven, maar voor haar vrijheid. La Fontaine heeft zich, in zijn fabel De wolf en de hond, niet vergist.

Door van de immigranten zondebokken te maken, ging men ze beschouwen als verlossende slachtoffers en die wrok keerde hen in zichzelf en weerhoudt hen ervan hun kunnen en creativiteit te ontwikkelen. We hebben een nieuwe generatie nodig van troubadours, goliarden, uitvinders die het lied van de aarde uitdragen en onuitputtelijke en gratis energie halen uit de bronnen van de natuur. De idee van een scheppende omzwerving vindt het nomadisme opnieuw uit. Wat ik rondom mij waarneem krijgt zin in wat ik in mij waarneem. Er komt een ogenblik waarop wat in mij verandert ook de wereld verandert, net zoals de veranderingen in de wereld me raken en bewegen. "De formule om de wereld omver te werpen, schreef Debord, die zochten we niet in boeken, maar zwervend." Zo gaan we de openbare ruimte, die het marktsysteem ons ontfutselde, weer innemen. We gaan ons overal thuis voelen, tot spijt van de financiële machten die een bos, een landschap, een rivier, een leven beoordelen in functie van de opbrengst die ze er denken uit te halen.

In naam van de solidariteit met het leven, zullen de nieuwe generaties leren niet meer te betalen. De kosteloosheid van het leven en de natuurlijke bronnen verspreiden is het absolute wapen dat aan het markttotalitarisme een eind zal maken. Er bestaat een systeem van communicerende vaten tussen wat lokaal gemaakt wordt en wat globaal doorsijpelt. Wat ik hier maak kan zich overal hermaken: dat is het principe van het creatieve nomadisme. Temidden van je doolhof hoef je geen uitweg te zoeken. Want hij heeft begin noch einde. Wie in het centrum blijft van wat meest leeft in hem, verliest zijn weg niet. Wie altijd en overal het leven bevoordeelt is nooit waar de vijand hem opwacht. Door te verdwijnen om onszelf beter weer te vinden, leren we het geheim de bedreigingen, de schrik en de tegenslagen te verijdelen die dagelijkse kost zijn in de oude dominante wereld.

Raoul Vaneigem

(met dank aan Geert Carpels voor de vertaling)

[FR] [NL]

"Make life a passionate maze"

ScreenHunter 121 Sep. 09 22.05As soon as we leave mother's womb we find ourselves in a maze only death will let us out. Theologicians and philosophers of all times have been asking: "Why is our existence an entangled web of detours and dead ends where we drift without knowing what the next turn will bring?" Why wonder the question was formulated so as to remain unanswered? Thickening the mystery of life, wasn't it urging the crowds to kneel before the Gods, capricious and intangible, supposed to detain the keys?

Now that the Gods are agonizing together with the past that nourished them, it is up to every man and every woman to formulate the real question: "Why did we transform the maze into an acclimatized hell, where we push nonsense to the limits of raising the obstacles that will tackle us?"

After centuries of obscurantism, a little light suffices to comprehend that we have, up till now, obeyed a deleterious belief: under the pretext that death sooner or later will put an end to our perambulations gone haywire, we raised her to our guide, even as we hate to follow her, we choose to be lead by her.

Dying a little every instant – I mean by sacrificing ourselves and by renouncing the pleasures of life – we somehow subscribe to the obligation of paying by instalments the coffin she prepares us. The master thinkers of the universal culture have stubbornly insisted on the absurdity of our mistakes, so as to better dissuade us from weighing on our destiny, so as to send us in a tangle of trenches, barbed wired for fear of an inevitable and unforgivable war, of each against everyone. We have been well guarded from being convinced that we'd better engage the sinuous path of our existence as a treasure hunt, where the pleasure of loosing oneself goes with the pleasure of finding oneself.

But a lot has changed. We are in the midst of a change of society. The merchant civilization goes down in chaos. Though nothing has been solved yet, we assist in the emergence of a radically new civilization. Everywhere, despite great confusion, with growing determination the aspiration to live free and happy lives manifests itself, to live as human beings, not to survive as beasts of burden.

The merchant civilization has always been dominated by the perspective of death. Most generations spent their time by letting themselves be lead where they do not want to go. By bleating and by waiting for "their business to be settled" by the butcher they elected with the dice of a piped liberty (yesterday it was Providence, the Little Father of the people, the Great Chairman, today it is the financial mafia that's ruining the planet.)

Sure enough the path traced by death is most simple: just slide in the hole the boredom of turning round and round is patiently digging. Perhaps we are privileging a perspective of life that, in the maze of daily lived moments, incites us to move with desire, instead of moving by obscure necessity. Little by little we are initiating ourselves to seize each instant, not as if vowed to death but for the potential of life that it contains.

Taking a stroll in the world is also a stroll in one's own body. That's how we give the labyrinthine complexity of our existence a sense that is better suited to our aspirations. We refuse to be pulled by our hair till our head is bald and emptied of its thoughts. It is time to train ourselves to construct our destiny, to wander according to our desires and not to run for one obligation after another. A new priority dawns: to learn to refine our pleasures the same way love teaches lovers to refine their embraces so as to enjoy better and better.

The old Greek legend of the labyrinth is full of wisdom. There is the Minotaur, an all devouring monster, Theseus, the hero who wants to stop him, and Ariadne whose presence is signalled by the thread of life that keeps us from danger and from getting lost. But it is not that simple. The complexity of our destiny – that we dream of taking in our own hands – is such that we are all at once the Minotaur, Theseus, Ariadne's thread and the labyrinth. So we have an idea of the difficulties we confront. Moreover, scheming and strategy are to no avail for untying the jumbles constructed of emotions and conscience, a conscience that tries to make sense, clarify, harmonise and humanise these emotions. Only poetry will do.

What? Poetry? What poetry ? Again, the Greek fables come to our aid. When the poet Orpheus is confronted with the death of his beloved, he descends to the underworld. With his singing, he persuades the awful monsters guarding the Styx, he wheedles consent from the dark and jealous Gods, and he obtains to bring Eurydice back to life on condition to remain silent and not to look back. But she interprets his silence as a sign of disaffection, and laments herself. So Orpheus turns around to face her, only to loose her. Back on earth, he will be torn to pieces by the women he disdained. Doubt and pride are what pushes the poet to his loss and prevent him from stubbornly following his trail, without worrying about the past, from advancing without looking back. Beware those who think themselves "better than the rest", sooner or later doubt will settle in, megalomania causes the fall. The economic downfall shows to what point the notions of competition, rivalry and predation are ridiculous and detrimental – because they are part and parcel of survival and incompatible with life. In so far that we will have to, one day or other, situate ourselves on the other side of success and defeat, so as to privilege the human being we have always aspired becoming.

Contemplation has its charms but being content alone will soon provoke boredom. Also, limiting the action to listing the state of things will not suffice – if only to raise another wall of lamentations. What you look at, learn to recreate!

We are like the newborn who spontaneously look for places and moments favourable for its pleasure, whilst attentive to avoid hostile locations, atmospheres and behaviours. Adults staying true to their childhood are able to attach more importance to the wanderings of life than to the back and forth commuting to work where existence tramples to stay put annoyed. Such an art of drifting is an apprenticeship every day. Only the quest for the living gives sense to existence. Along urban or rural landscapes, it orients the walker, guides to enrichments of life, invites to run away from oppression, market pollution and absence of human generosity.

We want to create situations furthering the refinements of being, we want to shatter the hold of the market and liberate geographic and psychologic territories from the dictatorship of having that weighs heavily on them. As inner and outer voyage are one and the same thing, it is not unreasonable to give credit to the following hypothesis: the search for conditions enhancing creative joy and the joy of creation is what gives sense to our daily existence. It is a decision to be taken every instant, because every instant we are tossed between the necessities of working for survival and the desire to live fully and freely.

To build an environment in harmony with the will to lift one's destiny, is this not, by excellence, the game of life? The only game capable of surpassing the dying games that easily ravage a planet where suffering finds a consolation for everybody in destruction and annihilation – as shown by the grand party of death proliferating under the flags of ethnic, religious and ideological fanatism

We are all nomads by the passionate quest for what we are and what we want to be. It had to be a civilization of landlords and shopkeepers to identify nomadic with a place of exclusion and misery. Our civilization of guard dogs does not fear the ferocity of the wolf, but its liberty. La Fontaine was not mistaken in his fable of the wolf and the dog.

By turning immigrants into scapegoats, they become the victims of atonement who turn the outer resentment into themselves thereby stunting the development of their knowledge and creativity. We are in need of a new generation of minstrels, goliards, inventers propagating the chant of the earth and drawing unlimited and free energies from nature's resources.

The idea of a creative drift reinvents nomadic. What I perceive around me gets its sense from what I perceive inside me. Comes a moment when what I change in me, also changes the world, as certainly as the changes in the world touch and affect me. " We did not look for the formula for overthrowing the world in books, writes Debord, but by drifting. " This is how we will recapture the public space that the market system seized from us. We will settle again everywhere, in spite of the financial forces that evaluate a forest, a landscape, a river, a life according to the expected rate of return.

Out of solidarity with life, the new generations are learning not to pay anymore. Encouraging the gratuity of life and natural resources is the final weapon to end market totalitarianism. Local creations and global diffusion are communicating vessels. What I create here can be recreated anywhere: such is the principle of creative nomadism.

In de midst of your maze, don't worry about the issue. It has no beginning and no end. Keep in mind that when you stay in the middle of what is most alive in you, you will never be lost. When you privilege life under all circumstances you will never be where the enemy is waiting. When you disappear to better find yourself, you learn the secret of staying out of harm's way, eluding the common fears and pitfalls of the old dominant world.

Raoul Vaneigem

(thanks to Geert Carpels for the translation)

[top]